Ik ben Lukas Dikker en ik werk als muziekdocent op de ISK, de internationale schakelklas. Als mensen mij vragen wat werken met deze doelgroep zo bijzonder maakt, hoef ik daar eigenlijk nooit lang over na te denken. Het zit voor mij vooral in de leeftijdsfase waarin mijn leerlingen zitten.
Ze komen hier vaak nog binnen als kinderen. Soms wat onzeker, soms juist heel nieuwsgierig, maar altijd midden in een grote overgang in hun leven. En dan zie je ze in een paar jaar tijd veranderen in jongvolwassenen die veel beter weten wat ze willen en wie ze zijn. Die ontwikkeling gaat snel, en je staat er letterlijk met je neus bovenop.
In het begin gaat het gesprek met leerlingen vaak over hele concrete dingen: wat vind je leuk, welke muziek luister je, met wie voel je je op je gemak. Maar na verloop van tijd verschuift dat. Dan komen er andere vragen naar boven. Wie ben ik eigenlijk? Waar hoor ik bij? Wat wil ik later doen? Dat vind ik misschien wel het mooiste aan mijn werk: dat je dat proces van dichtbij mag meemaken.
“Wat als we een plek maken die blijft bestaan? “
Samen met mijn collega Martijn Antonides ben ik ook naschoolse bandcoaching gaan geven. Dat is eigenlijk heel organisch ontstaan. We komen allebei uit de bandjeswereld, dus het was heel logisch om met leerlingen samen muziek te gaan maken. Eerst gebeurde dat gewoon op school, heel klein en informeel. Maar op een gegeven moment merkten we iets: leerlingen op de ISK blijven hier maar een beperkte tijd en stromen daarna door naar allerlei verschillende scholen. En dan viel een band soms ineens uit elkaar. Dat vonden we zonde.
Je bouwt iets op, je hebt een groep die echt goed klinkt, en dan gaat iedereen weer zijn eigen weg. Toen ontstond het idee: wat als we een plek maken die blijft bestaan? Waar leerlingen elkaar ook ná de ISK kunnen blijven ontmoeten? Want de ISK is een soort veilige tussenwereld. Leerlingen komen uit heel verschillende landen en situaties – Oekraïne, Syrië, Eritrea, Somalië – maar hier delen ze een gezamenlijke ervaring. Daarna stappen ze een nieuw schoolsysteem in, en dat is best een grote overgang.
Met de bandcoaching proberen we die verbinding vast te houden. Een plek waar oud-leerlingen elkaar weer zien, maar waar ook nieuwe mensen kunnen aansluiten. Soms gebeurt het heel spontaan: iemand zegt dan “ik heb op mijn nieuwe school ook iemand die muziek maakt, mag die meedoen?” En dan groeit zo’n groep weer verder. Dat maakt het heel levend.
“Het helpt het als je dingen dichtbij brengt of samen doet”
Muziek helpt daar enorm bij. Het is in zekere zin een universele taal: je kunt samen spelen zonder dat je alles hoeft uit te leggen. Tegelijkertijd is het ook heel persoonlijk en cultureel bepaald. Iedereen brengt iets anders mee, en juist dat hoor je terug in de muziek die ontstaat.
Wat ook belangrijk is, zijn de kansen eromheen. Muziekles en instrumenten kosten geld, en dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Ik zie leerlingen soms twijfelen of ze wel mee kunnen doen. Dan is het echt belangrijk dat er regelingen zijn, zoals fondsen die helpen om die drempel weg te nemen. Anders blijft talent soms gewoon liggen.
Naast lesgeven werk ik ook als cultuurbemiddelaar. Dat betekent dat ik probeer de brug te slaan tussen school en culturele plekken in de stad. Omdat ik veel leerlingen zie, merk ik soms snel waar iemands interesse ligt. Dan kan ik ze doorverwijzen naar een muziekschool of een docent, zodat ze verder kunnen groeien.
Voor ISK-leerlingen is het extra belangrijk dat ze die mogelijkheden leren kennen. Veel dingen zijn nieuw: waar kun je naartoe, wat bestaat er allemaal, mag ik daar wel komen, en hoe werkt het? Taal en onbekendheid zijn vaak de grootste drempels. Daarom helpt het als je dingen dichtbij brengt of samen doet, stap voor stap, zodat het minder spannend wordt.
Als ik vooruitkijk, hoop ik dat kunst en cultuur een veel stevigere plek krijgen in het onderwijs. Niet alleen als iets extra’s, maar als iets wezenlijks. Want in muziek leren leerlingen zoveel meer dan alleen spelen: samenwerken, luisteren, creatief denken en jezelf uitdrukken.
En uiteindelijk gaat het voor mij daar om: dat leerlingen in die jaren op de ISK niet alleen een taal leren of een diploma halen, maar vooral ook zichzelf beter leren kennen.
Ben jij het volgende talent van de maand?
Bij Talentontwikkeling op Maat, afgekort ToM (voorheen Centrum voor Talentontwikkeling) zetten we elke maand een talent in de schijnwerpers. Heb jij nou ook een leuk talent en wil je ook graag aansluiten bij ToM? Neem dan eens een kijkje op:
Vragen? We helpen je graag op weg!
Heb je vragen over Talentonwikkeling op Maat? Stel je vraag aan één van onze Kunstkade collega’s.
